Bananen in de douche en Mariabeeldjes in Lourdes

Enjoying the hike

In het midden van ons verblijf op Sanctuary Farm duikten we eventjes het nabijgelegen dorpje Orosi in - om op het hotel van onze landeigenaars te passen. Met volle moed trotseerden we de vroege ochtend om van onze berg neer te dalen. Met strak aangespannen bergschoenen gingen we de - voor ons voorspelde - twee uur durende tocht tegemoet. Onze wandeling verliep vlekkeloos, geen vuiltje aan de lucht - enkel de zon die de slapers uit haar ogen wreef. Als twee enthousiaste bergafdalers lieten we onze beentjes los. Iets te los, zo bleek. Toen we plots een dorpje bereikten - Lourdes, met Mariabeeldjes inclusief  - dat zelfs in de verste verte geen gelijkenis vertoonde met Orosi, groeide het besef dat we aan de verkeerde kant van de berg beland waren.

Typical small Tico-house

Toen we de gsm bovenhaalden, bleek de batterij het begeven te hebben. Wanhopen in Costa Rica is echter een onuitgesproken werkwoord. Als je even je Spaanse tongval bovenhaalt en de plaatselijke soda - een typisch Costa-Ricaans kruidenierswinkeltje - binnenstapt, dan is een helpende hand nooit veraf. Een lieflijke oudere dame zette ons terug 'op de goede weg' - of moeten we zeggen 'op de goede bus'.  

Coffee plantations on our way down

Toen we ons plekje achter de chauffeur ingepalmd hadden en onze met broodkruimels gevulde monden leeg waren, keken we naar elkaar en konden we niets anders dan lachen: hoe hadden we dit nu weer klaargespeeld? Voor de derde keer al zijn we hier in Costa Rica onze weg bijster - na het watervalavontuur in Villasmastatal en een wilde tocht door het Cangreja nationale park zijn we dus ook verloren gelopen in de Central Highlands van Costa Rica. Het beste bewijs dat onze neus niet altijd een betrouwbare gids is. Hoewel we stiekem wel genoten hebben van de koffieplantages, rivieren, Tico-huisjes en de sportieve Costa Ricanen die de berg met de mountainbike of al lopend opliepen - blij dat wij de tegengestelde richting opgingen. Ook de busrit richting Orosi zorgden voor mooie zondagochtendtafereeltjes. Het échte Costa Rica ging voor ons open. Dus al bij al: een dankbaar avontuur.

De berg terug opklimmen verliep vlotter. Al was het wel met de tong op de grond en tomaatrode wangen dat we onze weg naar boven vonden. De rugzakken gevuld met de nodige overlevingsmiddelen en twee maagjes die schreeuwden naar warm en vullend voedsel - na twee dagen guacamole als hoofdschotel zou je al voor minder een berg opkruipen. Hoewel we allebei nog steeds grote fan zijn. Getuige: onze dagelijkse groene mondjes.

Maar dus, terug naar de orde van de dag of het doel van onze reis. Wat voor ecologische toeren hebben we daar eigenlijk uitgespookt? Onze ingegraven zitbank was ons klein projectje. Met enkel schop, spade en heel wat werklust zijn we de klei ingevlogen om een gezellige zithoek te creëren. En het eindresultaat mag er wezen! Ons uit klei bestaand openluchtmeubelstuk wordt gesmaakt.

Hanging out in the sitting corner

Daarnaast heeft de  met ideeën overlopende vrijwilliger, Campbell, ons een lesje in de basisbeginselen van een earthship gegeven. Eveliens eerste met klei gevulde autoband ligt te blinken op een van de begonnen earthships - haar moment als 'dirt-bitch' zullen ze alvast niet meer van haar afnemen. Met de sledge hammer in beide handen heeft ze zichzelf helemaal warm geklopt en de klei een handje geholpen om helemaal vast te klitten in de autoband. Ideaal als eerste fysieke gewaarwording met het fenomeen earthship.

Earthship class by Campbell Imray

Dirt bitch Evelien and her tire

De bananendouche is een ander Campbell-ideetje. Het is een zonnedouche onder een driestokkige constructie omgeven door een cirkel vol bananenplanten. Het is alweer een straf staaltje permacultuur - herinner je nog ons permacultuuravontuur bij Wouter? We zijn nog steeds volop bezig om het fenomeen voor onszelf helemaal duidelijk te maken vooraleer we onze informatie op jullie loslaten, maar op de blog kom je alvast enkele kleine principes te weten.  

Na het graven van een 'compostput', waar een dikke laag compost zorgt voor uiterst vruchtbare grond, wordt in het midden het 'doucheplatform' neergelegd met daarboven een constructie waar de zonnedouchezak aan hangt. Het principe is eenvoudig: een mens is vuil, neemt een douche. Dat douchewater - opgewarmd door de zon - geeft de planten rondom de douche water, die gaan daardoor sneller groeien, wat ervoor zorgt dat de douchende mens voldoende privacy heeft. Er gaat dus niets verloren. Water wordt gerecycleerd, eetafval kan op de composthoop verdwijnen en andere plantjes groeien als onkruid tussen de bananenplanten. Een eetbare douche. Je zou voor minder het vuil van achter je oren wassen. Uiteraard is zo een buitendouche vooral bruikbaar in tropische oorden en bananen groeien ook niet overal. Maar het is een mooi voorbeeld van permacultuur waarbij men op zoek gaat naar symbiose in de natuur.  

Matt in the banana shower

Een ander probeersel is de kruidentoren - waar ook wij ons steentje, of eerder 'kleitje' aan meegedragen hebben door het uitschoppen van onze zithoek. Campbell vormde een berg met klei om tot een paradijs voor kruiden. Met behulp van glazen flessen maakte hij een uitgestippeld weggetje zodat de kruiden met een hoog zonnegehalte bovenaan op de top hun plekje vinden. Diegene die minder behoefte hebben aan de zon, maar meer afhankelijk zijn van water, staan een verdieping lager. Een kleine poel zorgt voor een thuis voor kikkers en ander gespuis die dol zijn op kruidenetende insecten. 

Campbell and his herb tower

Deze kleine tricks zijn slechts het begin van een levenswijze, permacultuur genaamd, waarin we jullie - en onszelf- stap voor stap zullen inwijden. 
 

Bananas in the shower and Maria figurines in Lourdes

In the middle of our stay at Santuary Farm we dove into the nearby town of Orosi - to look after the hotel of our landowners. Bravely we conquered the early morning to descend the mountain. With tightened hiking shoes we started our - predicted - two hour hike. Our walk went well, not a cloud in the sky -only the sun rubbing the sleep out  her eyes. As two enthusiastic volunteers we let our legs go, a little bit too far apparently. When we suddenly reached a village Lourdes- Maria figurine included - it didn't look like Orosi at all; we knew we were stranded on the wrong side of the mountain.

When we went to make a phone call, we realised our phone battery was death. But despair is an unknown word in Costa Rica. If you enter the local soda - a typical Costa Rican grocery store - and dig up your best Spanish, a helping hand is always nearby. A sweet old Tica showed us the right way - or should we say the right bus. When we had taken our seats close to the driver and emptied our mouths filled with bread crumbs, we looked at each other and couldn't help smiling: How could we get lost again? Three times in five weeks - after the waterfall adventure in Villasmastatal and a wild tour through the Cangreja national park  we had now also lost our way in the Central Highlands of Costa Rica. Following your nose will get you where you are going, but it probably won't be the fastest route: Secretaly we enjoyed the coffee plantations, rivers, Tico houses and the sporty Costa Ricans who biked or ran up the mountain - luckily we had to go in the opposite direction. Watching the Costa Ricans going about their Sunday morning rituals on the bus ride to Orosi gave us a lot of pleasure. So in the end : a fruitful adventure.

Climbing back up our mountain was easier. Although when we reached our tent our tongues were hanging to the ground and our cheeks were red as tomatoes. At least our backpacks were filled with the necessary supplies to survive the next few days and our two hungry stomachs were ready for warm, fulfilling meals - after two days of guacamole as a main dish we needed to hike up that mountain. Although we are still big fans. Witness : our daily green mouths.

However, back to the reason for our trip. Which ecological things have we done during the past ten days? Our bench embedded in the earth was our own little project. With a shovel, spade and a good working spirit we attacked the clay ground to create a cosy sitting corner. And we're proud of the results! Our piece of open air furniture made our fellow mountain friends happy.

Next to that the volunteer full of ideas, Campbell, teached us a lesson in the basic principles of earthship construction. Evelien's first earth pounded tire is shining on one of the begun earthships - Nobody will ever take that moment as 'dirt bitch'away from her. With the sledge hammer in both hands she tired herself out by making sure the clay was packed in as firmly as possible. It was excellent learning how physically demanding this earthship phenomena is.

The banana shower is another of Campbell's ideas. It is a solar shower under a tripod construction surrounded by a full ring of banana plants. Again a smart example of permaculture - We already had a permaculture adventure in France. We're still trying to get a grip on the phenomena before giving all the information we gathered  but from time to time we release some small principles. First you dig a 'compost hole' that you fill with a thick layer of compost. That gives you very fertile soil. In the middle you create a shower platform with a solar shower bag and then you plant the banana trees in a circle around it. The principle is simple: human is dirty, takes a shower. Shower water - heated by the sun - waters the banana plants which makes them grow faster. Nothing gets wasted. Water is recycled, human is clean, food left overs are composted and in the end you can eat bananas. An edible shower!

Another permaculture thing is the herb tower - for which we contributed the clay we digged while shoveling our sitting corner. Campbell changed a pile of clay into a herbs paradise. With some glass bottles he outlined the path so that the herbs who need the sun the most find their space on top ot the tower and those who are happy with a little shade and who are more in need of water, root a level lower. A small water pool next to the 'construction' attracts frogs and other wild life that eat insects that love eating herbs.

These small tricks are just the beginning of the way of living in a  permaculture way  and in which we will inaugurate you - and ourselves - step by step.

To earthship or not to earthship?

Soms maakt een kleine ontgoocheling - voor de tweede maal geen earthship te bekennen, wel een hoop met volle moed op elkaar gestapelde banden - plaats voor frisse hersenkronkels. Toch zijn we ervan overtuigd dat een earthship - in volle bloei of afgewerkt - ons pad sowieso wel nog eens zal kruisen. Ondertussen zullen jullie het moeten doen met de foto's van enkele geslaagde voorbeelden van dit zelfvoorzienend huis op onze Pinterestpagina. Voor diegene die nog nooit over het concept gehoord hebben raden we ook de film 'Garbage Warrior' aan.

Er zijn echter ook vele andere voorbeelden van huizen met een lage impact op het milieu. Natuurlijk materiaal blijkt hier in Costa Rica een onuitputbare inspiratiebron te zijn om te bouwen, te creëren en om te fantaseren. Naast de cob building waarmee jullie al kennismaakten, hebben we al enkele wonderen zien gebeuren met bamboe en andere houtsoorten.

Natural building in Rancho Mastatal

Vorige week waren we op bezoek in Rancho Mastatal, een plaats opgericht door  de Amerikaanse Tim O'Hara. Hier kunnen vrijwilligers en stagiaires van over de hele wereld een stukje van hun ecologische skills tentoonstellen. Vooral bouwgenieën hebben hun weg naar daar gevonden. Hij heeft een gigantisch stuk grond waarop hij mensen laat experimenteren met natuurlijk bouwen. Maar ook aquaponics, een zonne-oven, cob oven en het wormhotel zagen we bij hem opduiken. Nieuw voor ons was de rocketoven en een systeem om van vuile olie, brandstof te maken. Ook zagen we een systeem om een soort 'carbonnegatieve' houtskool te maken, dat dus in plaats van CO² uit te stoten, het goedje uit de lucht opneemt.

Tim O' Hara in front of his rocket oven

Artistic cob oven in Rancho Mastatal

Het is effectief wel een andere manier van bouwen dan bij ons. De open, houten constructies zijn knap, maar daarmee kan je in ons belgenlandje je voeten niet verwarmen. Bamboe schiet in onze contreien ook niet bepaald als onkruid uit de grond. Toch proberen we overal handige tips, leuke voorbeelden met ons mee te nemen en in ons hoofdje op te slaan. Zo is een huis met lemen muren een van de bouwsels die we ook in België al bezocht en goedgekeurd hebben - zie ons allereerste project: de Weegbree. Natuur is en blijft iets waar je vooral plaatselijk moet naar kijken.

The house of Tim O' Hara at Rancho Mastatal

Maar ondertussen staat ons tentje dus uitgestald in een stukje wild berggebied met een uitzicht over het op-en-top Costa Ricaans dorpje, Orosi, gelegen in een vallei in het midden van Costa Rica. Met een jeep bolden en rolden we voorbije woensdag al stutterend de berg op - een voedselvoorraad voor een week met ons meegezeuld - richting Sanctuary Farm. Het voelt voor ons echt een beetje als een zomerkamp waar we aan de natuur overgeleverd worden. Tijd dus om onze overlevingstechnieken bij te schaven ...

The view from our camping site

Ideeën ontspruiten, creaties beginnen te bloeien en zwarte besjes zorgen ervoor dat ons dagelijks energiepeil op de juiste hoogte staat. Onze natuurlijke wekker bestaat hier uit een portie brulapen die op veilige afstand hun gezang elke ochtend/nacht op ons loslaten.

Blackberries/powerfood hunting

Er is dan misschien geen afgewerkte earthship, - twee begonnen earthships smachten naar een beetje aandacht - de intenties bij de vrijwilligers zijn er wel. En als je het echt goed wilt doen dan heb je nood aan mankracht, tijd en investeringen. Iets wat hier voorlopig ontbreekt. In tegenstelling tot de grote groep vrijwilligers die we verwachtten, brachten we onze eerste dagen door met Matt en Soul - een hulpvaardige, aangename Canadees en een blinkende jonge hond die ons helemaal voor zich heeft weten te winnen. Ondertussen zijn we toch al met zes enthousiastelingen.

Soul and Matt

De lekkere vegetarische maaltijden zuiveren ons lichaam trouwens van het te veel aan chocolade van vorige week.We zijn bezig met onze zelf geïmproviseerde zithoek in de aarde ingewerkt en we wachten op zand om te beginnen aan de cob oven. We douchen ons te midden van de bananenplanten, we kijken toe hoe Matthew een serre in elkaar flanst met hetgeen hij vindt en hoe Campbell een kruidentoren bouwt. Zelf strooien we ook hier en daar wat zaadjes uit. We kunnen onze creativiteit de vrije loop laten gaan, niet altijd gemakkelijk zonder bepaalde voor de hand liggende middelen - probeer maar eens een hangmat op te hangen zonder touw- maar we rapen hier en daar afval bijeen en proberen samen met de anderen van ons kampplekje iets moois, functioneels en creatiefs te maken...

Soul already likes our sitting corner

Evelien is digging the bench (to be continued)

To earthship or not to earthship

Sometimes a little disapointment occurs- for the second time there's no earthship when we expected one, only a pile of stacked tyres with a lot of courage - which makes place for new fresh brain spinnings. Still we're convinced that one day a real earthship will cross our pad. In the meantime you can find some pictures of good examples of these self-sustainable houses on our Pinterest page. For those who have never heard of the concept before, the film 'Garbage Warrior' is worth watching.

However, there are also a lot of other examples of houses that have a low impact on the environment. Natural material seems, in Costa Rica, an inexhaustible source of inspiration to build, create and fantasize. Next to the cob building, which you have already become familiar with, we have seen some wonders happening with bamboo and other woods.

Last week we visited Rancho Mastatal, a place founded by the American Tim O´Hara. Here people from all over the world can exhibit their ecological skills. Especially building geniuses have found there way to the rancho. He owns a gigantic piece of land where volunteers and trainees can experiment with natural building. But also a solar oven, a cob oven and a worm hotel we saw at his place. New for us were the rocket oven and a kind of system to make fuel out of used cooking oil. We also saw a system to make a kind of 'carbon negative charcoal' which instead of putting CO² in the air, it gets it out.

It is definitely a different way of building than we're used to in Belgium. The open, wooden constructions are cool, but those can't keep your feet warm in our regions. Bamboo doesn't shoot like weed out of the ground in Belgium. Still we try to collect some handy tips, nice examples and keep those in mind. One of the natural buildings we already saw and approved was a house with clay walls - our first project: de Weegbree. You have to use what nature gives you in your surroundings.

Meanwhile we dropped our tent in a wild piece of nature amidst the mountains with a view on Orosi, a real Costa Rican village, somewhere in the Central Highlands of the country. With a jeep we bounced and rolled last Wednesday to our new home - carrying a one-week supply of food with us - in the direction of Santuary Farm. It really feels as a summer camp where we are surrendered to nature. Time to work on our surviving techniques...

Ideas grow, creations start to flourish and blackberries feed our daily energy level. Howler monkeys take care of our natural alarm clock. Every morning/night they sing for us from a safe distance. There might not be a finished earthship - two begun earthships are begging for a bit of attention - the intentions among the volunteers are good. If you really want to build this kind of construction you need manpower, time and investments. Something that is lacking here right now. Unlike our expectations, there was nog big group of volunteers on the mountains. Instead we spent our first days with Matt and Soul - a helpful, nice Canadian and a young active dog who has won our hearts. Now there are already six enthusiastic people up there.

The delicious vegetarian meals are cleaning our bodies from the overload of chocolate last week. We are busy with our self-improvised sitting corner, embedded in the earth. We are waiting for sand to start on the cob oven. We're showering in the middle of banana plants. We are watching how Matthew creates a new greenhouse with the things he finds on the site and how Campbell builds a tower of herbs. We ourselves also strew some seeds around. We can unleash our creativity here, which is not always easy without some tools we take for granted - try to hang up a hammock without a rope - but we gather some garbage and try to make something beautiful, functional and creative of our camping site...

Laatste restjes Portugal

Ondertussen hebben we Portugal alweer stilletjes achter ons gelaten. Met een gelukje en een flinke dosis lef, hebben we op één dag Portugal ingeruild voor Frankrijk. Van onze liftfratsen krijg je later meer te lezen - en te zien. 

Onze blog was de laatste dagen niet altijd up-to-date. Mede door onze omwentelingen, maar ook en vooral omdat Tines computer een dipje heeft. Dus vergeef ons onze computerstilte.

De laatste dagen bij de Tippings waren echter allesbehalve inspiratieloos: met avocado's op een stokje, druivelaars die hun wilde manen verloren en een huis opgebouwd uit aarden zakjes.

De druivelaars ten huize Pam en Mark hebben we letterlijk een takje kleiner gemaakt. Met behulp van de immer fitte vorige eigenaar van het domein, Manuel, een Portugese man in zijn late zeventiger jaren, leerden we de technieken van het druivelaarsnoeien. Aan het einde van de dag konden we niet anders dan onze spieren een momentje van rust gunnen na 270 druivelaars. Manuel daarentegen bleek fluitend weg te fietsen. Van een Portugese bink gesproken...

Daarnaast zijn we ook terechtgekomen bij een charismatisch Engels koppel dat de voorbije vijf jaar gewerkt heeft aan hun eigen soort van earthship. Met zakjes bestaande uit leem en aarde hebben ze een ronde thuis gecreëerd. Leuk om zo een ecohuis vanbinnen en vanbuiten te bewonderen, maar we hopen dat we de komende maanden nog een kans krijgen om het bouwproces zelf in beeld te brengen. De afwerking van hun huis was nog niet helemaal in orde, maar de tuin gaf alleszins voldoende vruchten af. Vers geplukte druivenwijn drink je niet elke dag. De vijgenlikeur was echter iets te straf voor onze keeltjes - 60 graden begot. Slik. 

De citroenen vlogen ons daar trouwens om de oren in Portugal. Benieuwd wat je daar allemaal mee aan kan vangen? Binnenkort geven we jullie een todolijstje.